Rei de Copas

De Toro

2010-04-27T18:17:00.004+02:00

Nunca fun demasiado fan deste escritor. Gustáronme moito Polaroid, Land Rover e (sobre todo) Tic-Tac. Non sei dicir que me pareceu exactamente Calzados Lola. Non me gustaron A sombra cazadora e Home sen nome. Teño ganas de ler Sete palabras, máis que nada porque seica fala de Zamora e eu xa levo década e pico vivindo á beira do Douro.
Pero hoxe vou erguer unha imaxinaria cunca de viño á saúde de Suso de Toro e desexarlle toda a sorte do mundo neste novo camiño que empeza. Optar polo silencio implica reflexión e humildade, dúas virtudes ben pouco frecuentes nos nosos días.

Los nombres del traidor

2009-12-09T17:34:00.002+01:00

Por se a alguén lle interesar, xa saíu do prelo "Los nombres del traidor", a tradución ao castelán da novela publicada hai un ano por Edicións Xerais. Dende esta xaneliña blogueira, mando a miña aperta e a miña gratitude á xente de Faktoría K de Libros, moi nomeadamente a Silvia e Xosé.

Crise e premios

2009-11-28T20:09:00.002+01:00

É impresión miña ou este ano non se convocaron algúns dos premios literarios máis coñecidos do país? Houbo Terra de Melide? E Repsol? E Lueiro? Alguén sabe algo do Blanco Amor? Chegou tamén a crise a este sector? Que farei con todo o diñeiro que vou aforrar en fotocopias?

Menús

2009-11-02T17:55:00.003+01:00

Dado un hipotético restaurante chamado "La Mela Stregata", situado, por exemplo, nunha céntrica rúa de Vigo ou Pontevedra ou se cadra A Coruña, non resultaría nada estraño que a súa alegre clientela se aledase e mesmo fixese brincadeiras varias ante unha carta escrita exclusivamente en italiano, talvez pola moita risa que provocan no cidadán medio as xuntanzas de grappas e pennes.
Se ao seu carón se inaugurase un finísimo local denominado, se callar, "Comedores de patacas", con menú impreso en pulcro galego oficial, adaptado ás normas ortográficas do 2003 e sen tradución simultánea a elegante castelán mesetario, o máis probable é que, antes dunha semana, xurdisen voces iradas -con cartas ao director incluídas- que estoupasen de carraxe ante tan intolerable imposición lingüística.

Revolución

2009-10-22T13:30:00.002+02:00

Despois dunha longa ausencia, tomei café no mítico "De Catro a Catro", na rúa Xirona, o lugar onde transcorreu boa parte da miña mocidade. Estiven á conversa con Juan, un dos donos, que lembraba con relativa melancolía os anos en que o bar estaba sempre ateigado de xente ruidosa e falangueira. Agora, polo que se ve, pasou de moda, e a maioría das mesas locen mármore limpo e baleiro. Pero Juan non se desanima. "Este é un local axeitado para as conspiracións e o problema é que veu unha xuventude moi conservadora. Pero as ondas veñen e van e a Historia ten os seus ritmos. Cando volva haber unha xeración revolucionaria, teremos moreas de clientes, xa verás".
Fagamos, pois, a revolución. Enchamos de novo o Catro.

Pequena emoción

2009-09-22T21:54:00.003+02:00

Un rapaz noviño, ferrolán, alumno de primeiro de Maxisterio, pasea polo campus universitario de Zamora. Na cazadora vaqueira leva cosida unha bandeira galega, das de estrela vermella de cinco puntas.

Apelidos

2009-09-15T22:38:00.002+02:00

É ben coñecido en Zamora un home chamado Sergio Jesús de San Marcelo Vasallo, ilustre paleólogo, experto en Heráldica e Etimoloxía, ademais de escintilante posuidor dunha ducia de títulos nobiliarios, tales como Barón, Príncipe e outras extravagancias. Fóra das rarezas (que todos temos), debe de ser persoa de sabedoría, do que dá testemuña o seu libro "Zamora: sus pueblos y sus apellidos", moi festexado pola prensa e as librerías locais.
San Marcelo, coa súa idade imprecisa e o seu aspecto bondadoso, adoita percorrer as rúas con paso lixeiro, como se levase sempre moita présa. Pero é frecuente que os cidadáns o deteñan con algunha petición. "Don Sergio Jesús, ¿puede usted decirme el origen de mi apellido?" O ilustre consulta o reloxo e abanea a cabeza, dando a entender que non é correcto interromper o traballo dos atarefados, pero, ao cabo, con amabilidade e método científico, escoita os interpelantes e explica pacientemente as orixes de Jambrinas, Requejos, Bragados e canto apelido sometan ao seu xuízo. Así deben ser os sabios: tenaces, xenerosos e un chisco excéntricos.

Extrarradio

2009-09-03T21:45:00.002+02:00

Non son a persoa axeitada para comentar este asunto. Vivo en Zamora, son un oínte inconstante e tampouco me caracterizo pola miña capacidade de análise. Aínda así, dado que o falar non ten cancelas, voume atrever a poñer dúas letras a quen corresponda.
O asunto é o seguinte: segundo lle lin a Pawley no Facebook, remata o Extrarradio, xa sabedes, o espazo da Radio Galega das mañás da fin de semana. Evidentemente, calquera medio de comunicación, público ou privado, ten dereito a modificar a súa programación. Pero tamén eu, como escoitante ocasional (case sempre no coche, de Vigo a Silvaoscura e viceversa), podo afirmar que me parece un rechamantísimo erro dar por finalizada a experiencia radiofónica máis orixinal e intelixente dos últimos anos. Vaia por diante que este que aquí asina non é un fan atolado. Ao contrario, recoñezo que ao principio me amolaban un pouco os comentarios musicais de Herrero e as críticas desapiadadas de Pawley. Despois comprendín que se cadra o problema estaba en min. Ao cabo, eu son un tipo que canta pasodobres en público e que afirmou nun acto supostamente cultural que a mellor película da historia é "Aterriza como puedas". Así que decidín facer exame de conciencia e limpar as orellas de prexuízos. Decateime entón de que o Extrarradio, coas súas tertulias culturetas, os seus concursos apologhits, os faladoiros interxeracionais (que grande esa Fandiño!), as entrevistas, a música, todo, constituían unha onda brava en día de vento, desas que os surfistas aproveitan para aturuxar a peito cheo. Malhereusement, non se pode medir o entusiasmo e a liberdade, dúas virtudes que o equipo do Extrarradio soubo transmitir con absoluta fartura, mesmo a aqueles condutores melancólicos que aínda gardamos na alma as casetes da Banda Municipal de Celanova. Por iso, neste momento do final, quero aproveitar esta onanistísima tribuna para calar un pouco e limitarme, por unha vez, a aplaudir. A Pawley, a Herrero, a María, a Fandiño, a Grial, a Susana, aos rapaces do liquiliqui, a todos, graciñas pola compaña; facede de conta que tendes un viño pagado no primeiro bar no que nos atopemos. Engado (para os suspicaces) que non teño amizade nin coñezo persoalmente a ningún dos que traballaron no invento. Dígoo, simplemente, porque me peta, polo inocente pracer de que o responsable da desfeita, que non sei quen é nin me importa, teña trinta segundos de sufrimento e reflexione sobre a fugacidade do ser.
E non, non me esquecía dela. De Belén. Ocorre que son un fulano limitado e non dei aprendido suficientes adxectivos na escola. Por iso non sei que dicir. Permítame o mestre Brétemas que lle pida prestado o seu contrasinal favorito e remate con este ton adolescente que tan ben lle acae aos que estamos a piques de cumprir corenta anos: Beizóns, Regueira, graciñas polas mañás tan felices que pasamos xuntos. Saudiña e que cante o melro!

Pequenos fracasos

2009-08-24T19:22:00.002+02:00

Unha amiga xenerosa e observadora aconsella por teléfono ao meu veciño do 1º D: "Non deberías escribir esas cousas no teu blog. A xente vai pensar que estás tolo". O aludido agradece as palabras e principia unha longa reflexión sobre o delicado asunto das voces narrativas. Moitas veces, os escritores estragan unha boa historia simplemente por non a saber contar dende a perspectiva axeitada. É un pensamento interesante, sen dúbida, pero o veciño do 1º D ten hoxe unha misión moito máis alta. Leva meses sen limpar os cristais, así que apaña caldeiros e panos varios, mestura auga e vinagre, fornécese de xornais atrasados e pon mans á tarefa. Faino sen camiseta, vestido unicamente cun pantalón curto pasado de moda, para que os paseantes da rúa admiren o seu peito peludo, o bandullo branco e redondo, os brazos escasos en lonxitude e musculatura. Despois de dúas horas de intenso traballo, o limpador retrocede uns metros e pon distancia perante a obra feita. Sobrevén entón a derrota: os cristais están aínda máis lixosos có principio, non hai ningún vestixio de transparencia nas fiestras do 1º D. O veciño suspira con absoluta melancolía. De súpeto, unha pequena raiola de luz atravesa o seu maxín. Eufórico, descobre que acaba de resolver o dilema da voz narrativa e, xa de paso, vese capaz de render homenaxe á súa amiga xenerosa e observadora. Cando relate o desastre cristaleiro no blog, farao en terceira persoa, para que ninguén se decate de que o protagonista da historia e mais ese tal Veloso, o dos karaokes, son en realidade o mesmo individuo.

Xeo

2009-08-18T09:21:00.002+02:00

"Café con xeo", pedín no Café Van Gogh, ao que cheguei abafado e con retraso. "Café con xeo", repetín cun sorriso, procurando que a pronuncia fose clara, cando a rapaza me mirou con cellas erguidas. "No sé qué es eso", dixo, e xa estaba eu disposto a falarlle dos estados da materia e da solidificación da auga cando unha das miñas amigas, farta ou máis amable ca min ou se cadra menos reflexiva en cuestións sociolingüísticas, exclamou "con hielo", dando por rematado o asunto.
Foi, insisto, no Van Gogh, na miña cidade, na que me criei e medrei, a cidade na que, cada vez máis, vou precisando un tradutor simultáneo.

Volvín

2009-08-10T10:22:00.003+02:00

Se non me engano, tal noite coma a de hoxe o mundo olla cara ao ceo na procura das bágoas de San Lourenzo. Non descarto a contemplación de estrelas na miña axenda, pero xa adianto que non vou ser eu quen aproveite a desculpa para chorar polo remate das vacacións. Ao contrario, ben contento que estou de regresar á beira do Douro e sentar de novo diante desta pantalliña. Desta volta os días de descanso foron menos ca en anos anteriores, pero ben aproveitados. Estiven coa familia e cos amigos, dei longos paseos por Vigo e Silvaoscura, bailei todo o que puiden, tomei algunha copa de máis (ou de menos) e mesmo me quedou tempo para ler algúns libros (non os vou comentar, non vaia ser que alguén vaia pensar que escribo un blog literario; nada máis lonxe da miña intención). En fin, amigos, saúde para todos e que agosto vos sexa leve. O enviado especial a Zamora volve estar operativo, para o que mandedes. Quen pase por aquí que avise.

Terrores nocturnos ou cousa semellante

2009-07-19T11:07:00.005+02:00

Leva razón Isaac Rosa. O cine e a televisión condicionan a nosa percepción da realidade e sementan terrores nos momentos máis inocentes. Onte, por exemplo, conducín sesenta quilómetros coa sensación de que había un intruso no asento de atrás, disposto a manifestarse no espello retrovisor, seguramente cun coitelo entre os longuísimos dentes. Ao chegar ao garaxe, o pánico medrou. Detrás de cada columna parecíame ver unha sombra, non sei se de asasino ou de chapista. Os segundos que tardou o ascensor parecéronme interminables e a gravación que anuncia subidas e baixadas -"planta primera!"- soou subitamente sinistra, como se a voz habitual estivese de vacacións e a substituíse unha prosodia seca e ameazante. Cando por fin abrín a porta e penetrei no territorio que considero, con inxenuidade occidental, a miña propiedade, comprendín que o chan que debía pisar para ir ao baño ou á habitación estaba invadido por un exército de formigas, cascudas e outros monstros. Tentei tranquilizarme, prendín todas as luces e tomei folgos. "Estás a piques de cumprir corenta anos e aínda andas con estas lerias", dixo dentro de min alguén que debía de ser eu mesmo, ou se cadra un anxo da garda aburrido e farto. Uns minutos despois, xa deitado, pechei os ollos, coas pálpebras en máximo esforzo, e lembrei unha noite de hai tres décadas, cando, sendo eu un neno asustado, recibín na miña habitación a visita de Christopher Lee en persoa, tan pálido, tan alto, tan extravagante. Lee olloume en silencio durante horas, con xesto melancólico, sen atreverse a dicir nada. Agora que me decato, segue aquí mesmo, ás miñas costas, lendo de esguello o que escribo e visiblemente nervioso pola inminencia do amencer.

Saudade fonética

2009-07-06T10:55:00.005+02:00

Xa será home feito aquel neno ao que tantas veces vin xogar dende o noso balcón de Menéndez Pelayo. O rapaciño rebulía constantemente por unha daquelas enormes terrazas traseiras dos edificios de López Mora. A súa avoa berraba por el todo o tempo: Iagho, Iaghoooo!

Hipócrita Feijoo

2009-07-01T09:58:00.003+02:00

Alá vai Xurxo Souto, alá vai Rivadulla Corcón, alá vai o Libro Aberto, alá van os colaboradores do Diario Cultural... Ai, que bonito é citar a Ramón Piñeiro e dar leccións de galeguismo.

Gaitas

2009-06-21T21:48:00.003+02:00

Escoitando hoxe a Nando Casal no "Extrarradio", lembrei unha conversa que tiven hai tempo cun zamorano apaixonado da Semana Santa (hai moitos; chámanlles, precisamente, "semanasanteros"). O home estaba alporizado coa intervención da Banda Municipal de Celanova nunha procesión de Venres Santo.
-¡Qué falta de respeto! ¿A quién se le ocurre meter música de gaita en un momento tan sagrado? Pero esto no se va a quedar así. Estos no vuelven. Y a las bandas que se traigan se les dice bien clarito que sólo pueden tocar la Marcha de Thalberg y el Mater Mea de Dorado.
Non adoito ser moi rápido nas respostas, pero naquel intre veume á cabeza un posible argumento:
-E logo, se algún ano destes vos dá por contratar os Rolling Stones para as festas de San Pedro, tamén lle ides mandar un correo electrónico a Mick Jagger aclarándolle cal é o repertorio que deben interpretar?

Precisión ou prexuízo?

2009-06-15T12:18:00.005+02:00

Haberá uns catorce anos da miña última visita a Cambados, do que deduzo que xa é moito hora de voltar. Daquela, a causa da excursión era elegante e académica: unha profe do instituto puxera Os ollos do rei de copas de lectura obrigatoria aos seus alumnos e alá fun eu, usuario entusiasta do Castromil, disposto a aclarar as dúbidas dos rapaces ou, preferentemente, a escurecérllelas aínda máis. Ao remate do acto, achegouse a min unha amabilísima señora, que se identificou como docente de Historia no mesmo centro. A muller, que falaba un castelán anacrónico e agalegado, quixo presentarme a súa nai, coa que coincidimos na Praza de Fefiñáns. "Mira, mamá, este chico es un escritor gallego", dixo.

Estes son os que falan de liberdade

2009-06-12T09:35:00.001+02:00

"Aproveito para lembrarlle que a Dirección do centro é a responsábel do normal desenvolvemento do proceso de realización da consulta e en consecuencia deberá prohibir todas as accións ou actos, tanto a favor como en contra do mesmo, mantendo informada en todo momento á Inspección Educativa."

Carta aberta a un fato de parvos

2009-06-09T09:24:00.005+02:00

Membros de Resistencia Galega ou como raio vos chamedes:
Para o caso de que chegue esta mensaxe a algún de vós, quérovos dicir, con toda enerxía e solemnidade, que sodes uns parvos do carallo, uns palermos sen cabeza nin sentido común nin remedio. Sodes, en resumo, unha merda, e non merecedes máis que desprezo. Pensades -no caso de que tal actividade sexa posible no voso cerebriño de vermes- que lle facedes moito ben a Galicia estragando o coche de Gloria Lago ou ceibando pintadas na súa casa? Credes que hai algo heroico e definitivo na vosa actitude? Non vos decatades, babecos do inferno, que estades convertendo a esa banda de friquis galegófobos chamados Galicia Bilingüe nuns mártires da liberdade? Seica estades, pailarocos, tan gafos de lagañas no voso entendemento, que non vedes o dano que nos estades a facer aos que pretendemos empregar a lingua galego decotío, en todos os eidos da vida, sen que ninguén nos identifique por iso con ningún tipo de extremismo ou inadaptación? Non vos dá vergoña que este "traballiño transgresor" que vindes de perpetrar lle dea azos ao sector máis retrógrado do xornalismo galego, por exemplo ao anormal redactor do Faro de Vigo que publica a nova da vosa acción baixo o epígrafe "conflicto lingüístico", no canto de "sucesos" ou "actividades delincuentes", como faría unha prensa máis intelixente e respectuosa cá que temos?
Dades noxo, Resistencia Galega, máis vos valería empregar o voso tempo en aprender a colocar pronomes ou facer prácticas de ene velar. Pero para iso, agora que o penso, precisariades unha mínima intelixencia, que é xusto o que non tendes.

Distancia

2009-06-03T12:51:00.006+02:00

Como consecuencia dun problema de saúde do meu pai, estiven lonxe do traballo e dos ordenadores durante case tres semanas. Tiro varias conclusións do asunto:

-É posible sobrevivir sen ceibar parvadas na rede. Por raro que pareza, actualizar o blog e participar no facebook non sempre son prioridades na vida.

-No lugar máis imprevisto, é posible manter conversas moi agradables con persoas descoñecidas. Mesmo pode ser que estas conversas axuden a que un se desfaga de certos prexuízos e comece a valorar con maior respecto aos que pensan de xeito moi diferente.

-As actualidades política e deportiva perden realidade cando se reciben dende a habitación dun hospital.

-Tarde ou cedo, todas as rutinas volven. De feito, non sei como dou aguantado estes desexos que me soben polo peito de lanzar agora mesmo unha nova proclama sociolingüística. Se non o fago, é por non molestar aos milleiros de lectores que arestora dormen pacificamente a sesta, alleos ao suicidio dos pobos e á destrución deliberada do sistema cultural.

En fin, amigos, o único verdadeiramente importante é que o meu pai se recuperou moi ben. Para quen vaia o sábado a San Simón, esperemos que non chova e que poidamos parolar sobre as circunstancias do ser. Coidádevos, que a saúde é o primeiro.

Con Carlos

2009-05-08T11:46:00.004+02:00

Fun no vitrasa, era unha mañá calorosa. Abriume a porta, como sempre, aquel home grande, elegante e agarimoso. Estivemos á conversa un bo anaco, falamos de Xulio Verne, de Roald Dahl, do marabilloso que era que, despois de tanto tempo, Mortadelo e Filemón aínda se tratasen de vostede. Ao cabo dun pouco, o meu interlocutor ergueuse, con movementos lentos, e trouxo unha bolsa de plástico, creo que de supermercado. Contiña un agasallo extraordinario: vinte e cinco exemplares de Os ollos do rei de copas, a miña primeira novela. Por esas raras brincadeiras que ten ás veces a mente, lembro que aquela mesma noite o Compostela conseguiu o ascenso a primeira división.
Xa pasaron quince anos. Aquel home grande, elegante e agarimoso chamábase Carlos Blanco Yáñez, o meu querido e inesquecible editor. Bendita sexa sempre a súa memoria.

Por certo, se alguén está interesado en posuír este libro ou mesmo lelo, que me escriba ao correo electrónico (xurxo.sierra.veloso@gmail.com), que xa eu llo envío (de balde, por suposto).

Elixindo

2009-04-30T09:37:00.004+02:00

Cómpre que quede moi clariña a seguinte mensaxe: somos nós os que eliximos. Saímos á rúa decotío e optamos por falar galego ou castelán, o que máis nos pete. Algúns decidirán actuar en función do interlocutor e outros decantaranse polo monolingüismo. É a nosa escolla. Escollemos porque dominamos os dous idiomas, porque niso consiste, precisamente, unha elección. Como é obvio, é unha decisión que nin se asemella nin ten nada que ver con ese fato de deputados do PP que confesaron dificultades para se expresaren na "lingua propia de Galicia" (entre aspas porque estas son xustamente as palabras que aparecen no Estatuto de Autonomía que xuraron defender hai menos de quince días). A conclusión é clara e rotunda: eles non son bilingües. Os bilingües somos nós.
Eu, por exemplo, que escribo este blog e sufro unha barbaridade polos asuntos do idioma, non teño absolutamente nada contra o castelán. Só faltaría. Como moitos de vós sabedes, vivo en Zamora, así que, como é natural, desenvólvome en lingua castelá con absoluta naturalidade: na miña profesión, cos compañeiros, coa xente da rúa e cos moitos amigos que fixen por estas benditas terras. Este feito non me produce ningún trauma nin trastorno emocional. Non teño sensación de exilio nin nada que se lle pareza. Son, simplemente, as circunstancias da miña vida, e ben satisfeito e agradecido que estou con elas. Agora ben, no caso de que os meus días transcorresen exclusivamente en Vigo ou Silvaoscura, o sentimento de amor pola lingua castelá sería exactamente o mesmo, porque o castelán é o idioma no que escriben moitos dos autores que me fan feliz e me axudan a loitar cada novo día. Sendo a castelá a lingua de Sabina e dos Luthiers e de Cortázar e de Cervantes e de Clarín, como vou eu sentir xenreira ou menosprezo por ela?
Todo este pesadísimo preámbulo ten relación, como ben podedes imaxinar, coa autorización que o presidente da Xunta deu aos seus deputados para que falen en castelán no Parlamento. Debe quedar moi claro, para que a vergoña sexa maior e o abraio non teña fin, que o feito de que López Chaves e outros coma el suban á tribuna e empreguen o castelán non é produto en ningún caso dunha escolla libre e decidida. Falan castelán porque non saben outra cousa, porque levan corenta ou cincuenta anos vivindo en Galicia e nunca se preocuparon por aprender a lingua que os une con milleiros de veciños nin xamais quixeron saber nada nin de Rosalía nin de Celso Emilio nin de Ferrín nin de ninguén. Non son uns señores liberais exercitando un dereito, non, son un grupo de ignorantes, de indixentes intelectuais que talvez aprobaron unhas oposicións pero que amosan coa súa actitude unha fobia absoluta ás gramáticas, aos libros de texto (non esquezamos que moitos deles, por cuestión de idade, xa tiveron asignatura de galego na escola e no instituto, o que pon de manifesto que ou eran moi malos alumnos ou foron a pésimos colexios) e, o que é peor, representan a un pobo que non coñecen. Se un deputado galego non sabe falar galego é porque non considera interesante viaxar por Galicia e dialogar cos seus habitantes de igual a igual. Se un deputado galego non sabe falar galego, digámolo claramente, é porque é unha persoa sen educación, en todos os sentidos da palabra. E Feijoo a iso chámalle libre escolla de idioma.
Por iso eu pido humildemente a colaboración de quen poida ler este blog. Preciso que me digades quen son exactamente os deputados que optan por falar en castelán. Dado que a páxina web do Parlamento de Galicia facilita a dirección de correo electrónico dos seus membros, é fundamental que empreguemos este medio (eu, polo menos, vouno facer) para dicir claramente o que pensamos duns representantes do pobo que descoñecen unha das dúas linguas oficiais de Galicia (a propia, para maior vergoña) e aínda teñen o descaro de se gabar de semellante eiva.
Estamos na loita.

Noxo, Feijoo, moito noxo

2009-04-29T09:24:00.002+02:00

Un presidente covarde, unicamente preocupado por quedar ben con certos medios de comunicación de Madrid.

As noitadas

2009-04-27T08:12:00.002+02:00

Nas últimas semanas, sen causa que o xustifique, fun invadido por un estraño e afouto espírito xuvenil, o que me fixo participar en varias sesións de esmorga nocturna polos locais máis selectos da cidade de Vigo. Podería dedicar unhas liñas ao elegantes que son os pubs e ao moi pijos que nos volvemos os da urbe industrial e guerrilleira, pero prefiro obviar os comentarios sociolóxicos e ir, como adoito facer, ao meu habitual terreo. A conclusión que tirei das miñas farras é que segue a haber moita xente que mantén a lingua galega gardada nos armarios da alma, nunha especie de substrato familiar da que só a saca cando, imprevistamente, aparece algún espontáneo (neste caso, eu) que desenvolve as conversas nese idioma que, para moitos, é "o que falaban os avós, alá na aldea". Ocorre entón que o urbanita castelanfalante amosa, por educación ou súbito sentido identitario, un abraiante interese por retomar aquela gramática tantos anos agochada. Podo xurar que este que aquí escribe non ten vocación apostólica nin anda polos bares esixindo normalización. Ao contrario, limítome a soster a cervexa e a conversar, entre grolo e grolo, sobre os grandes temas da humanidade: a liga de fútbol, os difusores da Fórmula 1, o engaiolante e guapísima que estaba aquela rapaza do vestido violeta... Por prudencia e hixiene mental, procuro evitar asuntos polémicos, polo que nunca me veredes disertar do decreto do ensino ou da actualidade do infinito conxugado. Aínda así, insisto, noto con sorpresa que moitos dos meus interlocutores fan o esforzo de responderme en galego. Fano, era de supoñer, con graves eivas pronominais e unha notable tendencia á hipercorrección, como se a partir de certa hora todo o mundo se volvese conselleiro da Xunta cordial ou militante da sección moderna do BNG. Mesmo hai algún que, sen vir a conto nin mediar provocación pola miña parte, improvisa un pequeno discurso sobre o bonito que é o galego e o ben que fariamos todos en recuperalo. Eu agradézollelo con xusta cortesía, paso por alto as infraccións morfolóxicas (ben sei que os neofalantes merecen todo o apoio que se lles poida dar) e a seguir, antes de que a emoción me enrede, regreso ao controvertido asunto dos difusores, non vaia ser que a galega, ademais de agónica, "imposta" e ritual, acabe sendo unha caste de metalingua unicamente apta para falar de si mesma, como se no canto dun país fósemos unha inmensa sala de espera dun centro de saúde, é dicir, un lugar no que se xuntan os xubilados a comentar as súas doenzas e a rifar co primeiro que chegue tarde ou tente infrinxir a orde establecida.
Brindo, pois, polos meus conversantes da noite do sábado, pola aldea perdida dos seus avós e pola esperanza de que, pouco e pouco, vaiamos todos practicando ese sutil e saudable exercicio chamado memoria. E engado, post scriptum, que me pareceu fascinante un local chamado Dux, coas súas elegantísimas lámpadas e os teitos altos, con luces dabondo para non ir tropezando con todas as esquinas e con suficiente espazo como para emular os bailes do mítico Bobby Farrell coa precisión debida.

Luns

2009-04-20T09:32:00.003+02:00

Como é luns, aínda se mesturan en min as cantidades xustas de preguiza e sentido común, así que evitarei dúas importantes tentacións:

-Non vou comentar nada sobre o novo goberno da Xunta. Deámoslles uns días de cortesía.

-Tampouco me vou laiar de que hai hoxe xustamente quince anos estabamos en Madrid, dispostos a vivir unha emocionante final de Copa. Que tempos!

Aínda así e todo, hoxe teño motivos para botar por elas e provocar envexa nos posibles sabinistas que lean este blog. Aquí exhibo retrato, feito onte á noite, no que aparezo sorrindo ao futuro na compaña de dúas primeirísimas figuras da música española dos últimos anos: Antonio García de Diego e Jaime Asúa. Os fans sómosche así.

Volvamos

2009-04-14T10:13:00.002+02:00

Non me fixo ben ningún o son do despertador esta mañá. É o que teñen as vacacións, que ás veces rematan en negros agoiros. Aínda así, poñámonos positivos e agradezamos algunhas cousas boas dos últimos días: ademais de cafés con amigos aos que vexo pouco, tiven tempo de durmir longas sestas e de pasar horas moi entretidas na lectura. Brindo, pois, con republicano licor café, pola saúde de Xosé Luís Martínez Pereiro, Xesús Constela e María do Cebreiro, os autores aos que debo algúns momentos de felicidade diante do libro aberto. E envío outro grolo na honra de Marcos Calveiro, que está a recibir moitos e merecidos premios. E máis que han de vir. Que o 14 de abril nos sexa propicio.

Soños de andel

2009-03-31T08:52:00.003+02:00

O venres, día 3 de abril, ás 20 horas, terei o inmenso pracer de asistir á presentación de "Soños de andel", o primeiro libro que publica Susana Lamela, mestra e psicopedagoga, xa moi coñecida pola enorme valía profesional amosada durante a súa longa etapa en Edicións Tambre. "Soños de andel" non é só un fermosísimo conto para nenos, senón toda unha declaración de amor ao libro como obxecto indispensable na vida das persoas. O volume conta ademais coas magníficas ilustracións de María Lires, que completan a beleza do conxunto.
A presentación terá lugar na Librería La Vara (rúa Daniel Ojea, 6), en Ponteareas. Concluída a mesma, comezarán as miñas inmerecidas vacacións de Semana Santa, nas que agardo poder compartir café ou cervexa con algún compañeiro de blogomillo. Saúde para todos!

Seca

2009-03-23T08:56:00.004+01:00

Levo unha temporadiña en que non son capaz de ler nin de escribir. Non mo leva o corpo. Ademais, noto unha cousa estraña: teño o pé dereito frío e o esquerdo quente, así a meirande parte do tempo: de noite, cando durmo, e agora, mentres percorro o teclado e penso no felices que eramos todos cando aínda gozabamos da lectura dunha boa novela e as extremidades tiñan unha temperatura uniforme.

A lección de Galicia Bilingüe

2009-03-02T11:48:00.005+01:00

De acordo, sería preferible deixar pasar uns días e reflexionar con calma sobre as eleccións. Non é bo botar a lingua a pacer e moito menos poñer por escrito opinións que probablemente non van espertar adhesións. Vale, será así, pero hoxe teño o corpo crítico e non podo evitar esta pequena sesión de autoxenreira. Aí vai: a cuestión é decidir que influencia puido ter o movemento chamado Galicia Bilingüe nos resultados de onte. Eu creo que moita, ou polo menos dabondo, o suficiente para mobilizar a unha decisiva porcentaxe de cidadáns.
Antes de que os tremendistas se persignen ou saquen o dicionario de adxectivos, direi que non comparto en absoluto as propostas que fan os devanditos Bilingües. Paréceme unha absoluta aberración iso de separar os rapaces en función da lingua, creo que un filólogo cun mínimo de vergoña (vese que Gloria Lago non o é) non debería nunca reclamar en público o que eles chaman "bilingüismo pasivo" e sigo dicindo que calquera sistema educativo que non garanta a plena competencia lingüística en galego e castelán é un absoluto fracaso e unha ofensa aos cidadáns de Galicia. Dito o cal, recoñézolle a Pousada e Lago unha habilidade e unha intelixencia abraiantes á hora de poñer de manifesto certas contradicións nas que ata agora non repararamos. É certo: o decreto educativo do bipartito non garante en absoluto que os rapaces teñan un dominio do rexistro culto do castelán, algo que non parece admisible. Partindo desa base, e da absoluta indiferenza que teñen moitos cidadáns de Galicia cara aos asuntos do idioma, Lago e Pousada construíron unha rede moi ben artellada, con puntuais apoios políticos pero sen unha equiparación definitiva nin co PP nin con esa cousa chamada UPyD. Decatáronse de que, por moito que nos sorprenda a algúns, á maioría dos galegos non lles importa o máis mínimo iso dos "sinais de identidade", por non falar de conceptos máis solemnes como "nación" ou "pobo", e fixeron uso dese desleixo para acadar os seus obxectivos. É moi doado para calquera sofista con facilidade de palabra poñerse na Rúa do Príncipe e criticar a Lei de Normalización Lingüística, amparándose naquilo tan impactante de "¿es que acaso somos subnormales los que no hablamos gallego?". Os Bilingües conseguiron reforzar a idea, xa presente en moitos cidadáns con pouca afección aos actos de raciocinio, de que a lingua e a ideoloxía camiñan sempre xuntas, sendo aquela un simple instrumento de afirmación desta. Noutras palabras, convenceron a moitos cunha vella e eficaz trampa: se falas galego, ou es da aldea ou es do Bloque (cousa fermosa a primeira e lexítima a segunda, pero mal vistas para moitos); ou, aínda peor, cobras unhas tremendas subvencións por falar galego, un argumento moi interesante e lamentablemente falso (digo "lamentablemente" porque eu levo case toda a vida falando galego e aínda non me puxen rico). Por se fosen poucos estes argumentos, Galicia Bilingüe contou con dous aliados espontáneos que seguramente non entraban nos seus cálculos iniciais. Por un lado, os discursos e as medias palabras de certas persoas para as que o único importante na vida é a conta corrente (por exemplo, o presidente do Club Financiero de Vigo e o editor de La Voz de Galicia). E por outro, o que máis estarrece, contaron coa decisiva axuda de todo ese fato de parvos que se dedicaron a boicotearlles as manifestacións, a meter ruído, a insultalos, a convocar xuntanzas por internet, a convertelos nas heroicas vítimas dun sistema represor. Alguén se estraña de que, con tales premisas, chegasen a xuntar máis de cen mil sinaturas? Alguén se sorprende de que Núñez Feijoo xa non mencione nunca o Plan Xeral de Normalización Lingüística, asinado polo PP no 2004, e fale agora dun sistema de elección de lingua por parte dos pais para o curso que vén?
Seica houbo un adestrador do Barcelona que dixo que o seu equipo gañaría no campo do Betis sen necesidade de baixar do autobús. Por suposto, perdeu. Esa é a clase de soberbias que nos fan dano. Pode que xa sexa tarde, pero ao mellor aínda estamos a tempo de estudar a estratexia do inimigo e aplicala, cando corresponda, na defensa dos nosos intereses. Veñen anos duros. Deus queira que aqueles que aínda sentimos a lingua galega como algo noso saibamos organizarnos e amosar con firmeza a nosa vontade de seguirmos sendo galegos. E, para iso, é inevitable que nos poñamos belixerantes, que sexamos absolutamente firmes na defensa dos nosos dereitos de galegofalantes. Hai que encher as caixas de correo de protestas cada vez que un funcionario non nos atenda na lingua da nosa elección, cada vez que un político estrague un discurso a base de tempos compostos e pronomes mal colocados, cada vez que teñamos un problema cun notario, cun cura, cun garda civil, cun empregado do Corte Inglés. E hai que deixar moi claro que, independentemente das ideas que teña cada un, non actuamos así porque creamos na existencia da nación galega ou porque reivindiquemos unha cultura milenaria ou porque pensemos que hai que respectar o que herdamos dos devanceiros. Non, é máis simple e á vez máis contundente: queremos vivir en galego porque é o noso dereito.
E, por certo, se non o digo rebento: como alumno que fun do I. B. San Tomé de Freixeiro, dáme noxo que nas mesmas aulas onde impartiron o seu maxisterio persoas como Carlos Casares, Víctor Freixanes, Evaristo de Sela, Manuel Rodríguez Álvarez, Gonzalo Navaza ou Consuelo Romón, estea agora esa parella de defensores da eutanasia cultural, Pousada e Lago, Lago e Pousada. Que vergoña, amigos, que vergoña.

Tempo libre

2009-02-25T12:02:00.003+01:00

A rapaza da Seat ten un sorriso engaiolante, o mínimo que se pode pedir a unha persoa que che vai cobrar máis de douscentos euros por unha serie de misteriosas e invisibles operacións denominadas "cambio de aceite e filtros". O principal problema veu cando a moza risoña dixo "estará a las seis y media", o que implicaba que dispuña de dúas horas e pico absolutamente baleiras por diante. "E agora que fago?", pensei, mentres me botaba a andar de xeito errático e compulsivo polos arrabaldos de Zamora, cheos, como en todas as cidades, de concesionarios e grandes ferraxerías. "Podo reflexionar sobre as eleccións do domingo", pero decontado descartei o proxecto. Moito temo que ese sino atormentado e castigador da xente de esquerdas nos conduza a unha elevada abstención e, xa que logo, a un goberno de maioría absoluta do PP no que, moi posiblemente, a inefable Corina terá altísimas responsabilidades. Decidín, pois, que non pagaba a pena perder o tempo en tales negruras, así que optei pola solución máis práctica e feliz: o centro comercial. E alí estiven, no xigante Eroski, remexendo entre ofertas de música, libros e roupa deportiva. Por sorte, conseguín vencer a tentación e non merquei nada, aínda que pouco faltou para que adquirise un cd de grandes éxitos de Albano (con e sen Romina Power). Á hora indicada, mentres regresaba á Seat e agardaba o marabilloso intre de atopar de novo o sorriso da rapaza que me atendera, pensaba nas cen ou duascentas páxinas que César Vidal levaría escrito mentres eu deambulaba, e nas mil sinaturas que os Bilingües xuntarían no mesmo intervalo, e nos novos manifestos patrióticos que estaría a redactar o egrexio Fernández-Latorre... Pensaba tamén no tempo arelado, nas patrias suicidas, nas cidades da cultura, nas terras autoodiadas, nas viaxes de pensionistas con pasodobre incluído, nas feiras d´A Habana, nos prosistas decadentes que escriben blogs e non dan atopado o camiño de volta, no prezo excesivo dos recambios de filtros. E pensaba, por fin, no vello e melancólico que se puxo ultimamente o tipo do espello.

Votantes e residentes

2009-02-18T13:01:00.002+01:00

Nacín en Venezuela, pero só pasei naquel país o primeiro ano e medio da miña vida. Aínda así, durante ben tempo tiven un papel no que se me atribuía nacionalidade venezuelana. De feito, nin sequera estou moi seguro de non o ter xa. O caso é que nunca se me pasou pola idea votar nas eleccións da miña terra natal. Fáltanme vínculos afectivos e emocionais. Sobre todo, fáltame coñecemento da realidade. Non me parecería lóxico nin sensato que o meu voto decidise, por exemplo, o alcalde de Caracas.
Non quero dicir con isto que se deba impedir o voto dos galegos que viven no estranxeiro, pero é evidente que hai que regular con urxencia ese dereito, de xeito que se impidan arbitrariedades absurdas. O meu querido parente Benito, que en paz estea, viviu sesenta anos seguidos na Arxentina e votou sempre que puido, aínda que os seus coñecementos sobre a situación e as prioridades do concello de Ramirás e de Galicia enteira eran, como ben se pode imaxinar, moi limitados. É isto xusto? No caso de que a resposta sexa afirmativa, é lóxico que entón eu, que vivo en Zamora, non teña dereito a votar nas eleccións autonómicas galegas, a pesar da miña proximidade e da altísima frecuencia con que cruzo A Canda?
Sei que o debate que propón hoxe Brétemas é delicado e pode ferir a quen menos o merece (de feito, pido perdón a Torredebabel se lle molesta algo do que digo), pero tamén penso que xa é hora de poñer remedio a un problema demasiado vello.
E permítanme que remate esta entrada coa pregunta que formula ás veces un coñecido meu, amigo constante das brincadeiras: é lexítimo que as monxas de clausura e os anacoretas (se os houber) teñan dereito a voto?

Conversa cun compañeiro

2009-02-12T08:06:00.002+01:00

-Ah, por certo, xa vin o teu blog. Pensei que escribías máis. Só hai unha entrada, creo que do 2004.
-Unha? Pero se levo máis de duascentas.
-Non, non, só hai unha, un pouco cursi, a verdade: falas do amor e tal.
-Eu? Do amor? Se a min o que me vai é a nostalxia dos tempos idos e a controversia sociolingüística.
-Pois, non sei que che dicir, o que lin eu falaba do amor.
-Pero ti onde entraches?
-No enderezo que me dixeches, onde ía entrar.
-E acordouche escribir rei con i latino? Ou non? Xa vexo que non. Puxéchelo con i grego, non é?
-Pois, agora que o dis, púxeno con i grego.
Do que deducimos, amigos do blogomillo, que houbo un tempo en que un aspirante a rey de copas escribiu un breve textiño e ceibouno no ceo inmenso da internet. O malo é que xa van alá cinco anos e non temos maneira de saber en que parou aquel amor do que falaba.

Por min que chova...

2009-02-06T12:53:00.001+01:00

e que neve e que escarabane e faga frío. Que o vento de Compostela estrague o peiteado da señora de Palmírez.

Bisavós

2009-01-27T11:54:00.002+01:00

Segundo vexo na prensa, só un cinco por cento dos españois sabe o nome dos seus bisavós. No que a min respecta, láiome de non coñecer (creo que lle ocorre o mesmo ao resto da familia) a identidade dun bisavó misterioso que algúns ubican pola banda de Celanova. Fóra diso, aproveito este anaco de pantalla para homenaxear a Carmen, Marcial, Herminia, Lisardo, Estrella (lémbroa moi ben; era seria e pouco amiga de brincadeiras), Antonio e Juana. Benditos sexan, os sete e tamén o oitavo incognoscible. Falo na mesma lingua que eles falaron, un feito que non ten mérito ningún pero que, por algunha causa enigmática, non é tan normal como debería.

Prioridades

2009-01-22T09:33:00.002+01:00

Nestes días de euforia e entusiasmo, cómpre salientar a prudencia do meu primo Gabriel. Que eu saiba, é a única persoa da familia que estaba convidada a unha das dez festas ás que asistiu Obama despois da toma de posesión. Pero Gabriel non se deixou impresionar. Aproveitou a ocasión para coller uns días de vacacións e cambiou o frío de Washington polo de Silvaoscura, as multitudes pola tranquilidade, os flashes do Capitolio polo camiño nevado, o balbordo pola conversa familiar. Beizóns, Gabriel, agardámoste para o verán.

Riveiro Loureiro

2009-01-16T08:56:00.002+01:00

Coñecino n´O Grove, hai xa tres anos, na entrega do premio "Lueiro Rey". El era o gañador e eu quedara de finalista. Pareceume un home cordial, atento, posuidor dunha dignísima tristura (seica morrera a súa esposa uns meses antes) e dun admirable espírito combativo. Hoxe, a prensa informa do seu falecemento, acontecido onte n´A Coruña. Que a terra lle sexa leve.

Inercia do xeo

2009-01-12T13:35:00.003+01:00

Escoito as esquelas en Radio Ourense, unha rara tradición. Anuncian enterros e cabodanos, falan de idades e nomes (avoas Asunción e netas Lorena, por exemplo), proclaman lugares polas que pasará o coche de liña e pregan unha oración pola alma. Están todas en castelán. Aposto as vísceras a que a inmensa maioría dos defuntiños eran galegofalantes, igual cós fillos que acudiron pesarosos á funeraria a dar os datos. Tanto ten: o idioma do pasamento, da coroa, do funeral, do responso, é o español, e a estas alturas xa non podemos falar de asoballamento nin colonialismo nin ningunha desas palabras que tan ben acaían nos anos setenta. Non, cómpre ser serios e aceptar, unha vez máis, que seguimos na nosa tradicional estratexia suicida. A conclusión é dobremente xeadora: por un lado, é evidente que os xerentes da cousa fúnebre viven comodamente no modelo feito en word, ese no que tan só hai que cambiar catro datos, por suposto en castelán. Por outro, resulta obvio que á maioría dos nosos paisanos nin sequera se lles ocorre empregar no momento da morte a mesma lingua na que se viviu. E contra estas inercias non hai campañas que vallan nin lerias da Secretaría Xeral nin rumbosos anuncios dos presidentes do goberno. O galego esmorece porque os galegofalantes queremos que esmoreza.
Pousada e Lago (que non son tan listos como parecen) están a levar un traballón enorme para unha batalla que gañarían sen necesidade de tanta fanfarra.

Bo Nadal

2008-12-23T09:42:00.002+01:00

Seis graos baixo cero en Zamora, campus universitario xeado e corredores silenciosos. Menos mal que a calefacción funciona ben e, sobre todo, que aínda non perdemos o entusiasmo. Aproveito o momento para enviar aos amigos do blogomillo unha forte aperta. Deséxovos a todos un tranquilo e agradable Nadal. Que o 2009 sexa xeneroso convosco e que de hoxe nun ano poidamos contar o conto. Falamos en xaneiro.

Dez anos despois

2008-12-09T15:39:00.002+01:00

Se non me engano, xa non existe o Rosalinda, un café da rúa Paraguai que ofrecía de cando en vez concertos de moi variada fasquía. Foi alí, o 9 de decembro de 1998, onde se produciu o meu debut mundial como cantante solista. A responsable da catástrofe foi a miña amiga Marta Barreiro, virtuosa do piano e da vida. Foi ela a que me convenceu para perpetrar entre os dous unha sucesión de rancheras, boleros e grandes éxitos de Frank Sinatra. Acudiron moitos dos meus amigos, que deron, máis unha vez, proba de xenerosidade, aplaudindo a cada nova peza do repertorio cun entusiasmo merecente de mellores espectáculos. O piano de Marta fixo marabillas, como era de agardar duns dedos e dunha sensibilidade tan prodixiosos, e eu tentei estar digno no meu papel de crooner improvisado. No medio da actuación, nunha éxtase lírica que agora me causa tristura, lin un poema de Ramiro Fonte, mentres a pianista interpretaba a melodía da película Titanic. Tamén recitei, por vez primeira, o meu sentido soneto de homenaxe ao mago Mostovoi. Como vedes, hai teimas que xa veñen de vello.
Ao saír do Rosalinda, con esa inocencia propia da xuventude, pensei que aquel fora só o principio dunha longa e prometedora carreira musical. Enganeime. O meu debut acabou sendo, tamén, a retirada dos escenarios. Pero sempre será unha fermosísima lembranza, a gloriosa noite na que puxen a miña mellor camisa e cantei "Échame a mi la culpa".

Chocar as mans

2008-12-05T08:30:00.004+01:00

Onte, por unha rara brincadeira da memoria, viñéronme á lembranza dúas persoas ilustres ás que tiven o pracer de saudar hai xa unha chea de anos. Foron dous saúdos breves, tan só o xusto para chocar as mans e intercambiar catro ou cinco palabras. Aínda así, recórdoos como momentos emocionantes e intensos para min. Ocorre que agora, moitos anos despois, non sei nada daqueles dous homes magníficos aos que tanto admirei. Pregúntome que sería deles, con esa pequena gran anguria que nos dá sempre a ignorancia. Un era o mestre Giuseppe Tavani, sabio italiano, investigador da lírica medieval galego-portuguesa. E o outro Jimmy Hagan, un elegante defensa central irlandés que xogou no Celta a finais dos oitenta.

Lois Antón

2008-11-25T17:10:00.002+01:00

O sábado asistín a un dos catro actos de homenaxe que se lle renderon a Lois Antón, o poeta de Escudeiros. Ao remate do asunto, aínda emocionados por uns versos ben fermosos e sinxelos con que nos agasallou o protagonista do evento, quixemos cantar o himno galego, pero a miña achega persoal ao momento concluíu en fracaso. A metade do camiño sufrín unha imprevista imposibilidade de gorxa que me deixou entalado entre altas copas e monótonos fungares. Ben pensado, foi todo un símbolo do que me ocorre ultimamente. Como diría algún analista perspicaz, o que realmente me sucedeu é que "somaticei" o meu pesimismo. E así quedei, á espera de que cheguen por fin os tempos dos bardos.

Argumentos que nos fan dano

2008-11-17T16:26:00.002+01:00

Seguindo co asunto da lingua, atrévome a dicir que o mellor argumento, aquel que máis nos favorece á hora de promocionar e normalizar o galego é, aínda que poida soar raro a algúns purísimos oídos, a necesidade dun verdadeiro bilingüismo. Dito doutro xeito, dados uns pais castelánfalantes que se ven no transo de escolarizar os seus fillos en Galicia, eu comprendo perfectamente que se alporicen e indignen ao ver que o noventa por cento das asignaturas que reciben os mesmos se imparte nunha lingua que non é a súa. O asunto dos idiomas fai que se poñan de manifesto as sensibilidades aparentemente agochadas, polo que non vexo conveniente nin beneficioso convertelo nun simple exercicio de vinganza pendular. O galego ten que ser unha lingua amable, agarimosa, científica, real, viva, apta, pero nunca a desculpa para levar a cabo unhas represalias que nos fan máis dano que ben. Polo tanto, creo que os típicos e vellos e emotivos argumentos de "a nosa lingua", "a lingua da nosa terra", "o que nos identifica como pobo" e outras expresións similares, non serven para nada. Ao contrario, espertan nun sector importante da poboación un auténtico rexeitamento. Non se trata de convencer aos que xa están convencidos, senón de atraer cara ao galego a aqueles que, moi lexitimamente, non senten a menor arela nacionalista nin patriótica. E para iso, coido eu, sería interesante que quedase moi claro que o galego, en pé de igualdade co castelán, é un idioma que enriquece mesmo a quen non o ten como lingua de berce ou de uso cotián. Neste sentido, os argumentos con que algúns xornalistas e intelectuais se están enfrontando á vaga anti-decreto que vivimos nos últimos meses parécenme algo pobres e esvaídos. Non nos convén dar imaxe de cultura oprimida e acomplexada; ao contrario, é urxente que poñamos de manifesto que o feito de escollermos vivir en galego non nos dá a razónm pero tampouco nola quita. É, simplemente, un fermoso exercicio de liberdade.

Novos tempos

2008-11-04T11:50:00.002+01:00

Cando e por que xurdiu esa animadversión que moita xente sente cara á lingua galega? Nos meus anos de bacharelato (Vigo, anos oitenta), os rapaces falabamos maioritariamente en castelán, pero tiñamos, polo xeral, un sentimento agarimoso polo idioma galego. De aí que moitos (non só os que tiñamos a sorte de proceder de familias galegofalantes) optásemos, de xeito libre e natural, por empregar a cotío aquela lingua estraña á maioría dos nosos coetáneos. Polo que vexo, a situación mudou moito. A mocidade urbana de hoxe xa non ten ningún vencello co galego. Non é a lingua dos pais, xa non quedan avós nas aldeas de fin de semana, case ninguén manifesta a menor arela identitaria ou cultural. O problema, pois, non está nas políticas de normalización. Estas poden ser boas ou malas, tanto ten, a cuestión é que chegaron cando xa non quedaba moito que normalizar. De aí que, na miña opinión, sexa necesario actuar dun xeito especialmente sutil e respectuoso. Cómpre traballar a prol do galego, por suposto, pero sen o converter nunha cousa antipática e hostil. Recoñezámolo xa: a mensaxe dos grupos apocalípticos está a callar en moita xente. Non abonda con ollalos despectivamente e facer como se non existisen.

Síntome feliz

2008-10-23T13:43:00.003+02:00

Agustín Fernández Paz, Premio Nacional de Literatura Infantil.

Modas

2008-10-22T08:24:00.002+02:00

Confeso que cada vez me dá máis preguiza actualizar o blog. E engado que o sigo pasando moi ben lendo os blogs dos demais. Alégrome de que o blogomillo aínda non siga as novas modas.

Ramiro Fonte

2008-10-14T08:21:00.004+02:00

Tiven a fortuna de coñecelo e de compartir algúns cafés con el. Unha vez díxenlle que me gustaban moito uns versos seus, aqueles cos que remataba o poema "O inimigo", do libro Adeus Norte. Se non me engano, dicían así:

Non tires o teu soño coma un anel ao río.
Sobre aquilo que amas non poidas renunciar.

Grazas, Ramiro, por non renunciares nunca.

Os símbolos

2008-09-30T08:28:00.002+02:00

Souben que, despois da cerimonia do seu casamento, a Cristina do Reguengo e mailo seu home emprenderon simbólica viaxe en tractor. Aplaudo a idea, non só porque me pareza divertida e orixinal, senón porque tamén manifesta respecto e admiración polos que empregan de cotío o devandito vehículo no seu labor. O monótono fungar do tractor tamén é parte de nós; non está de máis que de cando en vez lle rindamos homenaxe.

Sen título

2008-09-09T18:34:00.002+02:00

Supoño que podería falar dos do Club Financiero de Vigo ou de Augas de Mondariz ou de calquera outra xuntanza de parvos, pero estes días non teño o corpo demasiado combativo. Estou triste, amigos do blogomillo. O pasado 28 de agosto finou o meu avó, unha das persoas máis importantes da miña vida. Marcharon os seus olliños luminosos, a súa voz alegre, a inesgotable fonte de historias e conversas. Marchou o home bo, o que nunca se enfadaba, o que sempre tiña unha palabra amable para todo o mundo, o que sabía espertar o sorriso nas situacións máis serias. Marchou Manuel Veloso Vilachá, o meu querido e inesquecible avó. Queira Deus que algún día, quen sabe se no particular ceo dos de Silvaoscura, nos atopemos de novo.

Remataron as vacacións

2008-08-19T09:11:00.001+02:00

E aquí estamos outra vez, dispostos a dar conversa. Saúdos a todos.

Principian as vacacións

2008-07-09T10:01:00.002+02:00

Paseino moi ben. Viñeron moitos amigos, algúns dende ben lonxe (graciñas especiais a João, a Yoli, aos portoavieiros, a Aniña Acuña, a Lourdes de Redondela, ao vello compañeiro Roberto...). As palabras de Belén López e de Brétemas foron moi agarimosas e emocionantes. Contei tamén coa compaña de dous ilustrísimos blogueiros, os amigos Folerpa e Paideleo. En fin, foi un gran día. Podería (talvez debería) falar da novela, do asunto da identidade e do asedio ao que se ve sometido o protagonista, pero a verdade é que o corpo só me pide palabras de gratitude.
Déixovos por un mesiño e pico. O venres empezo as vacacións e marcho cara a Silvaoscura. Saúde para todos.
Por certo, quen queira escoitar algún textiño de "Os nomes do traidor" que escoite esta semana o Diario Cultural da Radio Galega.

Presentación

2008-06-30T12:16:00.002+02:00

A novela titúlase "Os nomes do traidor". Presentarémola na Feira de Libro de Vigo o venres, 4 de xullo, ás 20:30 horas. Acompañaranme Belén López e Manuel Bragado.
Estades todos convidados.

Xa era hora de poñer fotos neste blog

2008-06-17T11:40:00.001+02:00

Tres anos

2008-06-11T18:27:00.003+02:00

Este domingo, 15 de xuño, fanse tres anos dende que botou a andar este Rei de Copas. Aproveito a efemérede para agradecer a compaña e para convidar a unhas cañas a quen lle cadre pasar por Zamora. Por un lado quedo ben e por outro, como é previsible que non sexan moitos os que poidan, non lle causo estragos de máis ao meu orzamento.

Sonsonetos para pasar o tempo (6)

2008-06-03T19:39:00.001+02:00

Xa remata a primeira xuventude.
Fagamos balance dos corenta anos,
seguramente demasiado oufanos,
máis cheos de desdén que de virtude.

Talvez sexa hora de que todo mude,
de non escapar máis dos desenganos.
Haxa vida, aínda que veñan danos.
Arrisquemos, e que Deus nos axude.

Borrémo-lo rostro das amadas
que nunca chegamos a bicar.
Esquezamos por fin as alboradas

de amor intenso pero singular.
Rexeitemos dunha vez as parvadas
desta mísera existencia exemplar.

Sonsonetos para pasar o tempo (5)

2008-05-21T16:01:00.000+02:00

Os poetas camiñan pola rúa
atentos á chegada do destino.
Eu non teño ese espírito felino;
de aí que a miña pluma nunca intúa

os acubillos da inspiración núa,
o soneto xusto ou case divino
-moito mellor se sae alexandrino-,
que diga amor sen menciona-la lúa.

Por dicir, miña amada, que te quero,
peitearei guedellas, porei lentes,
violarei sinalefas con esmero,

repetirei as rimas máis frecuentes,
e todo en nome deste amor sincero
que sinto, miña amada, e ti non sentes.

Pesimistas

2008-05-13T13:19:00.002+02:00

Di o gran Iñaki Gabilondo que os pesimistas tamén se trabucan. Pola conta que me ten, espero que teña razón.

Sonsonetos para pasar o tempo (4)

2008-05-07T13:21:00.003+02:00

Hai arte na extravagante escultura
que preside o municipal xardín?
Hai arte no poeta galopín
que nos brinda a demorada lectura

da súa obra completa e nos tortura
con dicción suave e metáfora ruín?
Hai arte no patético pingüín
que come canapés con tenra usura?

É posible que a arte medre no niño
da carriza ou na mirada do boi,
ou probablemente no doce viño

que agroma do inabarcable bocoi.
Eu direi con firmeza e a modiño:
Artista, artista era Mostovoi!

Dedicado aos que sofren na fraternidade celtista

Na beira do Douro (13)

2008-04-30T11:56:00.002+02:00

Todos os que fixestes algunha vez a viaxe en tren Vigo/Coruña-Madrid pasastes polo viaduto Martín Gil, sobre o encoro de Ricobayo, moi pretiño de Zamora. Pode que algún lembre as impresionantes rochas puntiagudas da paisaxe. No seu tempo, foi unha obra de primeiro nivel, tanto que aínda hoxe se recordan os apelidos dun dos enxeñeiros que a deseñaron (o outro pasou ao esquecemento, unha inxustiza máis). A mediados dos sesenta, nun estraño accidente, un tren saíuse da vía en pleno paso do viaduto e caeu ao baleiro. Din que aínda hoxe, cando as augas do encoro van moi baixas por culpa da seca, se ven os restos dos vagóns accidentados. Tamén contan que un chatarreiro zamorano fixo un gran negocio rescatando todo o que puido do desastre. O home, que tiña aspecto de indixente e vivía en condicións miserables, era dono dun inmenso capital, quizabes para confirmar aquilo de que Deus dá pan a quen non ten dentes.

Na beira do Douro (12)

2008-04-24T11:37:00.002+02:00

Pasei o día de San Xurxo paseando por Zamora. Á tardiña, incomodamente sentado nun banco de pedra, á beira da igrexa de María Auxiliadora, aínda vin algúns dos que volvían, co pano violeta ao pescozo, da festa de Villalar de los Comuneros.
Seguindo co meu costume de ler os carteis das paredes, batín cun curioso anuncio: para este sábado estará nun ximnasio local Carlos Asensio, subcampión do mundo de culturismo, que fará unha exhibición pública de musculatura.
Por outra banda, na Sala Polivalente na que fago deporte un par de veces por semana, atopo un folio esquecido. Segundo pon, é a letra de "Lela", de Dulce Pontes. Instintivamente, pido un bolígrafo e engado o nome do verdadeiro autor da cántiga: Alfonso Daniel Rodríguez Castelao. Despois deixo de novo o papel no seu sitio, por se o dono volve para o recuperar.
E remato por hoxe recomendando un bar: o Ambigú, onde tomo café todos os días. Non só serven unhas tapas fabulosas, senón que Nuria, a camareira, é unha persoa dunha amabilidade perfecta, no seu punto xusto de cordialidade.

Sonsonetos para pasar o tempo (3)

2008-04-16T12:01:00.000+02:00

Dos amores que nunca confesei
perduran tristísimas avenidas,
sen torpes bicos nin lentas feridas
nin lumes nos que xa non arderei.

Lémbrovos, amadas, téñovos lei,
e xamais vos vin nas noites espidas
nin logrei praza nas vosas vidas
de noivo, de amante, de único rei.

Quédame, amigas, o sutil fracaso
do meu silencio e do voso perdón.
Sexa o voso mel para esoutros homes

cos que eu brindarei con tremente vaso;
hei de levar sempre no corazón
palabras que rimen cos vosos nomes.

Coincidencia

2008-04-08T11:49:00.001+02:00

Corrixo as probas dunha novela que vai saír pronto. É un texto que escribín o ano pasado. Nun dos últimos capítulos, entra en acción unha banda semiterrorista que causa o pánico alá onde vai. Non sabía moi ben como se podían chamar. Ao final, atopeilles unha denominación que me pareceu sonora e contundente: Os Chiquichiquis. Agora, as circunstancias da actualidade e do festival de Eurovisión vanme obrigar a procurar un novo nome.
Por certo, xa vos avisarei cando se publique a novela.

Frase brillante que pronunciou o meu avó hai uns días

2008-03-27T10:16:00.002+01:00

Ao non morrer antes, hai que chegar a vellos.

Na beira do Douro (12)

2008-03-13T08:51:00.003+01:00

Todos os días, cando vou cara ao traballo, ás oito menos cuarto da mañá, crúzome cun home que camiña con paso lixeiro. Vai sempre a asubiar, sen que pareza afectarlle o frío nin a hora. Non sei como se chama este home e é posible que nunca chegue a falar con el, pero hoxe vou aproveitar este espazo para manifestarlle o meu agradecemento. O seu asubío é un fermoso xeito de principiar o día.
Marcho de vacacións unha semana e pico. Pasádeo ben, tende coidadiño nas estradas e procurade caer nas tentacións. Ata máis falar.

Suicidas

2008-03-05T08:41:00.003+01:00

Enchemos os nosos montes de especies non autóctonas; ás veces queimámolos e facemos fotos do lume. Acementamos as nosas rías para que os barcos entren con comodidade e os veciños da outra beira estean máis próximos. Construímos centos de casas e edificios no medio da paisaxe, sen reparar no estragado. Esquecemos a nosa cultura, as nosas cancións, a nosa gastronomía, a nosa lingua, non porque nos molesten ou porque teñamos algo contra elas, senón por adaptarnos á modernidade e non quedar de pailáns e/ou independentistas. Suicidámonos, en fin, con absoluta confianza no futuro: mentres pousamos o cano da pistola nas tempas, sorrímoslle á cámara.

Esta fin de semana vin o Centro Comercial da Laxe. Entendedes a miña frustración?

Sonsonetos para pasar o tempo (2)

2008-02-27T11:56:00.000+01:00

Comparece ante min o folio en branco,
esa lagoa negra na que afundo
cada vez que o terco e redondo mundo
me presenta implacable un novo atranco.

Sigo amarrado ó ridículo banco
no que descansa o poeta infecundo,
agardando o verso grande, profundo,
o mesmo que o Ceo negou ó Manco

de Lepanto. Oh, Deus poderoso e métrico!
Onde atoparei o doce elixir
do símil lento e do verbo simétrico?

Falarei do cénit e do nadir
ou ceibarei xa o meu lamento tétrico?
Teño realmente algo que dicir?

Na beira do Douro (11)

2008-02-19T16:12:00.002+01:00

Por sorte ou por desgraza, os anos que levo en Zamora non fixeron de min un "semanasantero", curioso adxectivo que empregan por estas terras para se referiren a aqueles que viven con absoluta paixón as celebracións públicas da Coresma e da Semana Santa. Para min, as páxinas do xornal local "La Opinión" seguen a ser, despois de oito anos, un rosario de rarezas. Velaquí algúns exemplos: Na confraría do Espírito Santo debaten durante meses se é conveniente ou non admitir a mulleres. Ao final, por escaso número de votos, gaña o non. Os de Luz y Vida rifan polo itinerario que debe seguir a súa procesión, excesivamente longo para algúns membros da irmandade. Os fregueses de Nuestra Madre non se poñen de acordo co número de pasos que convén sacar á rúa; a uns abóndalles unha imaxe e outros prefiren un vistoso acompañamento. As Damas de la Soledad rifan polo vestiario: o dilema preséntase entre abrigo ou capa, e mesmo hai algunhas que propoñen a anarquía. Por outra banda, as radios zamoranas tamén falan destes asuntos. Onte, na laicísima Ser local, ilustrounos coa súa sabedoría o señor Juan Manuel Bragado (prego a Brétemas que nos aclare o posible parentesco), director dunha sociedade denominada "La Tertulia del Cofrade".
A min, como imaxino que a algúns de vós, todo isto sóame moi respectable, pero tamén algo extraterrestre, non pouco anacrónico e se cadra ata ridículo, pero pode que a miña opinión proceda de que sigo sen captar o espírito "semanasantero". En fin, amigos, esta é Zamora. Naveguemos agora polo blogomillo, a ver que se conta de certa viaxe que fixeron uns artistas de non sei qué país a unha illa do Caribe.

Parvos

2008-02-11T08:37:00.000+01:00

Xa fan balbordo dabondo os de Galicia Bilingüe como para que aínda por riba veñan catro parvos a darlles máis publicidade e a convertelos en vítimas (xusto o que eles queren). A estas alturas, xa debería estar moi claro que hai que ser respectuoso coas ideas dos outros, aínda que non coincidan coas nosas.
Por outra banda, aproveito para lanzar unha pregunta: alguén sabe de onde sacan tanto diñeiro os señores Pousada e Lago para o finanzamento das súas actividades?

Cousas que souben o sábado

2008-02-04T16:48:00.000+01:00

Houbo voda en Penosiños, algo bastante infrecuente. Casou a Consuelo de Calvos, prima remota miña, cun rapaz boliviano ao que non coñezo. Segundo nos contou o tío Senén, as autoridades de Bolivia non permitiron que a familia do noivo viñese ao casamento. Paréceme unha mostra máis da irracionalidade que emana das fronteiras. Xa non me fiaba moito de Evo Morales, pero agora vouno incluír na miña particular listaxe da crueldade universal.
Por certo, seica a miña prima Susana retratou os contraentes xunguidos pola canga. Un acerto, sen dúbida. É máis, dos meus poucos coñecementos de etimoloxía, lembro que a palabra "cónxuxe" viña precisamente de cum iugum, así que a metáfora non só é fermosa senón tamén incuestionable.
Parabéns aos que casaron. Que teñan unha vida longa e feliz, sen fronteiras nin gobernos que lles enturbien as datas sinaladas.
Ah, e xa sabedes que sigo na loita.

Miña beizón

2008-01-29T09:16:00.000+01:00

Leva moita razón o amigo Porto do Mendo cando reivindica a expresión "miña beizón" como xeito de agradecemento. Non teño nada contra o tradicional "graciñas", podo empregar de cando en vez o fermoso lusismo "obrigado" (sobre todo se falo cunha amiga miña natural de Resende, a traballadorísima Maria João) e non renuncio ao normativo "grazas". Porén, ningunha destas fórmulas leva de seu a afectividade agradecida ou o agradecemento afectivo do "miña beizón" que aínda empregan os vellos de Silvaoscura e arredores. Bendicir a aquel ao que estamos agradecidos é unha maneira doce e moi lírica de poñer de manifesto que o que dicimos é verdadeiro e non unha pura expresión social.
Velaquí, pois, a proposta que facemos Porto do Mendo e mais eu, por se algún membro da Real Academia Galega visita este blog e considera oportuno tomar nota.

Na beira do Douro (10)

2008-01-22T12:29:00.000+01:00

Se alguén quere saber as razóns polas que Pili, a de Mombuey, se enfadou con algunhas das que consideraba as súas mellores amigas, cómpre principiar por dicir, ben alto, que a tal Pilar é unha das rapazas máis traballadoras, educadas e faladeiriñas que pasaron por esta Escola de Maxisterio na que traballo.
En segundo lugar, é preciso aclarar que un tío carnal seu é xefe dunha cuadrilla de albaneis que desenvolve o seu labor na preciosa bisbarra de Sanabria. Entre os clientes para os que traballaron, sinalaremos a Sergio Dalma, coñecido cantante que mercou casa hai algúns anos en Rosinos de la Requejada.
Engadiremos, no terceiro punto, que a avoa de Pili e nai do albanel finou recentemente. Ao seu funeral, asistiu, entre xente menos famosa, o devandito Dalma, que quixo así acompañar na dor a quen contribuíra tan dilixentemente á restauración do seu fogar sanabrés.
E remataremos dicindo que algunhas das que se dicían amigas da neta da defunta aproveitaron a ocasión para pedir autógrafos e facer fotografías nos arredores do tanatorio, razón pola que Pili puxo en dúbida a súa amizade e manifestou publicamente a súa ira.

Ángel González

2008-01-14T09:03:00.000+01:00

Lembro un grupo de rapaces de COU, a finais dos oitenta, que escoitaban na cafetería do I. B. San Tomé de Freixeiro as palabras engaiolantes do mestre Gonzalo Navaza. Falaba de poetas, de versos para nós descoñecidos. De súpeto, apoderouse da conversa un novo nome: Ángel González. Non sabiamos quen era; en todo caso, un deses autores de final de libro de texto, esas leccións ás que nunca dá tempo a chegar.
Uns días despois, un daqueles rapaces mercou na Bertrand do Príncipe unha alfaia chamada "Palabra sobre palabra", esa biblia.
Finou Ángel González, pero está vivo. Os seus versos serán esperanza cada vez que a luz da realidade nos manque nos ollos.

Na beira do Douro (9)

2008-01-08T13:29:00.001+01:00

Venres pola tarde. Diante dunha tenda de xoguetes, falo con Víctor, un neno de cinco anos, fillo duns coñecidos. Neste tempo de orixinalidade, pregúntolle cal é o Rei Mago que máis lle gusta.
-Melchor e Gaspar.
-E Baltasar non che gusta?
-Non, porque é negro, como Hamilton.
Sen comentarios.

Na beira do Douro (8)

2008-01-02T10:15:00.000+01:00

Volvín e non funciona a calefacción. É curioso o pouco que se precisa para estragar a vidiña á que estamos afeitos. En fin, o caso é que aquí estou, un ano máis, entre o frío e a néboa, cos clásicos saúdos aos compañeiros e o xúbilo de que este ano caeu un belisquiño de lotería (non vaiades pensar que moito, no meu caso foron cincocentos euros).
Das vacacións, cóntovos que foron breves e intensas. Tomei cafés con algúns amigos e coincidín na bancada de Balaídos cun vello coñecido, o mítico Manolo Pipas, todo un persoeiro das rúas viguesas. Manolo, ao que non vin moi afeccionado ao fútbol, estaba xa preparado para viaxar a Chiapas. Agardamos con moito interese as súas crónicas.
Esta tarde dedicareime á vida social en Zamora. Aínda que é posible que, antes das apertas e as felicitacións, teña que mercar un calefactor.
Por certo, no 2008, seguiremos falando da lingua.

Outro ano

2007-12-18T10:47:00.000+01:00

Marcho uns días de vacacións. Que vos vaia ben, que sexades moderadamente felices e que as festas vos traian algún agasallo non agardado. Hei de andar uns días por Vigo, por se a alguén lle apetece tomar unhas cervexas e brindar polo ano que se achega. Saúde!
E bo Nadal, claro!

Máis achas no lume

2007-12-13T11:57:00.001+01:00

Estades todos convidados a este novo espazo. Agardo todo o que teñades que dicir con absoluta esperanza.

Sonsonetos para pasar o tempo (1)

2007-12-10T11:37:00.001+01:00

Pertenzo a unha estraña e tristeira tribo,
a dos que buscan nos versos clemencia
e protestan por todo con vehemencia.
Quero dicirvos, en fin, que non vivo

máis que das mil feridas que recibo,
ás que repoño a arroutada presencia
do poema, do símil, da indolencia.
Son tan teimosas as cousas que escribo

e tan torpe a miña palabra ruda!
Rezarei a Deus ou ó dicionario
para ceiba-la dor desta alma muda?

Quen será a leal musa que me acuda
no transo de afrontar un poemario?
Ai, se eu me chamase Pablo Neruda!

Lingua e viño

2007-12-03T09:29:00.000+01:00

Hai unha asociación que recolle sinaturas contra o decreto da Xunta, xa sabedes, ese que establece que o cincuenta por cento das asignaturas se impartan en galego. Seica levan xa moitas adhesións e o outro día, nunha conferencia informativa celebrada en Pontevedra, xuntaron a preto dun milleiro de persoas. En síntese, os membros desta asociación defenden a liberdade dos pais para escoller a lingua de escolarización dos seus fillos, sosteñen que o castelán non é alleo a Galicia senón idioma de uso de moitos galegos e opinan que os poderes públicos non deberían promover hábitos lingüísticos entre os cidadáns. Como vedes, son pretensións razoables e contra as que pouco se pode discutir.
No entanto, a devandita asociación propón uns modelos educativos e sociais que me parecen inaceptables. Na miña opinión, o sistema educativo galego debe garantir que os alumnos teñan, ao finalizar os seus estudos, plena competencia lingüística en galego e castelán (e noutras disciplinas, por suposto, pero agora estamos ao que estamos). Esta plena competencia lingüística só se consegue co emprego habitual das dúas linguas de Galicia en todas as asignaturas, para coñecer a Sócrates ou resolver ecuacións ou aprender a táboa de elementos ou navegar por Internet. O contrario, o que propón a asociación que recolle sinaturas, é estudar todas as asignaturas na lingua de elección dos pais, relegando o outro idioma co-oficial á súa exclusiva asignatura. Deste xeito, o normal sería que os rapaces de Vigo, por exemplo, tivesen unha asignaturiña de galego (dándolle status de lingua estranxeira á lingua propia do país) e os de Ramirás, habitualmente galegofalantes, só empregasen a lingua española tres horas á semana. É dicir, mal dun xeito e peor do outro. O modelo actual (imposto dun modo algo irreflexivo polo bipartito, creo) ten eivas, sen dúbida, pero a alternativa que propón a alegre parella de profesores que están á fronte desta asociación non pretende outra cousa que perpetuar divisións entre campo e cidade, non ten a menor intención de facilitar o coñecemento efectivo e real da lingua galega e conduce, a medio prazo, a unha situación en que a "lingua propia de Galicia" (xa sei que a algúns non lles gusta esta denominación, pero é a que vén no Estatuto) sexa totalmente irrelevante. Aínda así, debemos estar atentos aos movementos desta asociación e á repercusión que está a obter en certos medios de comunicación. Non son "catro gatos", coma aquela AGLI de triste lembranza. Nesta ocasión, a mensaxe está a callar en moitos cidadáns, entre outras cousas porque a punta do iceberg, o que ensinan, é moi interesante e dificilmente discutible. O malo é o bloque de xeo que agochan baixo o branquísimo e inocente manto do bilingüismo (totalmente falso, xa que no fondo só buscan que todos os cidadáns de Galicia sexan monolingües, uns en castelán, outros en galego).
Por outra banda, creo que aqueles que aínda sentimos algunha preocupación polo futuro do galego debemos modernizar urxentemente o noso discurso. As razóns románticas, a apelación á lingua propia e a identificación co pobo non lle importan xa a case ninguén. Creo que é máis positivo que fagamos valer (con amabilidade e con firmeza, pero sen botar o mitin nin transformarnos nunha especie de sacerdotes do idioma) que falamos galego simplemente porque é o noso dereito, e non nos conformamos con falalo, senón que tamén o escribimos e o esiximos para todo aquilo que nos incumbe como cidadáns.
Habería moito máis que comentar, pero é luns e non quero abouxar a ninguén. Para rematar, propoño unha medida ben sinxela cara ao Nadal: merquemos viño etiquetado en galego. Eu síntome tan espléndido que ata teño intención de mercar un par de botellas de agasallo para a alegre parella que preside a asociación dos "bilingües".

Na beira do Douro (7)

2007-11-26T09:34:00.000+01:00

Fun a Coreses, unha vila zamorana situada a uns poucos quilómetros da capital. É terra de labregos, xente humilde e, ultimamente, zona de chalés adosados. Tamén é coñecida por un hotel-restaurante sumamente hortera e por un club de alterne deses que alumean a estrada dende lonxe. Pero en tempos, en anos moi difíciles, foi destino dun mestre galego que sufriu castigo polas súas ideas.
O luns pasado, nunha tarde de choiva, achegueime ao Hogar del Jubilado de Coreses e tratei de conversar cos paisanos que xogaban ás cartas. Tres deles aínda lembraban o seu antigo profesor, pero non pareceron entender nada cando lles expliquei que o ano que vén aquel D. José María que lles puxera escola ía ser protagonista dunha cousa chamada Día das Letras Galegas.
Á volta, atopei un paso a nivel pechado e tiven que agardar melancolicamente a que pasase o Talgo.

Na beira do Douro (6)

2007-11-16T13:05:00.000+01:00

Morreu Miguel Arévalo, o barqueiro de Olivares. Levaba máis de cincuenta anos no oficio de cruzar o Douro na súa barquiña, dunha beira de Zamora á outra. Foi pescador, bombeiro e socorrista. Salientou sobre todo pola abraiante facilidade que tiña para localizar afogados. Segundo o seu propio testemuño, foron máis de cen os corpos que atopou no río, cun pau longo como único medio de busca. Cando os xornalistas lle preguntaban polo segredo da súa estraña arte, contestou: "No se nota ni duro ni blando... Lo notas en el corazón".

Na beira do Douro (5)

2007-11-07T12:30:00.000+01:00

Anuncian unha nova actuación do mago Ya-Li-Pu. Nos carteis aparece con aspecto bondadoso e non demasiado enigmático. É un tipo enorme, de case dous metros, con bigote de pai de familia dos anos sesenta. Todos os anos organiza un congreso ao que veñen magos de todo o mundo. Neses días, non é raro velos a todos xuntos, paseando os seus trucos polas rúas peonís.
O malo de Ya-Li-Pu é que a maxia non lle dá para vivir. Por iso traballa nun banco, con xesto amable e gravata de cores. Non hai moito coincidín con el, na sección de hipotecas. Fixo desaparecer o meu diñeiro cunha rapidez e unha habilidade abraiantes.

Voz de Galicia?

2007-10-31T09:09:00.001+01:00

A versión en galego da edición dixital de La Voz de Galicia é tan trapalleira, ten tantos erros e disparates que non a dou lido ningún día sen acabar de mal humor. Proposta: escribámoslle a D. Santiago Rey Fernández-Latorre, ese que tanto presume do "compromiso dun título", e aclarémoslle que o fabuloso aparello tradutor funcionaría mellor coa axuda dun par de bolseiros dispostos a pasar as madrugadas diante da pantalla. Ou acaso non cobra a Voz -e os outros xornais- xenerosas subvencións por aquilo da normalización lingüística?

Na beira do Douro (4)

2007-10-23T13:48:00.000+02:00

Vexo fotocopias espalladas por paredes e farolas. "Practica el arte del diálogo", anuncian. A continuación, un nome (Noemí), un número de teléfono e outra insólita profesión: "Filósofa asesora".

Defensa de "e"

2007-10-18T08:34:00.000+02:00

É a nosa verdadeira conxunción copulativa, o xeito que temos de xuntar o pan e o viño, o mar e o sol, a noite e o día. Non o esquezamos, non o estraguemos.

Na beira do Douro (3)

2007-10-11T09:04:00.000+02:00

Hoxe dou en falar da guapísima Viki, co ollar sempre sereno e esa agradable colonia de coco que a fai única. Tivo un noivo militar unha chea de anos. Despois rifaron e acabaron tronzando os fíos, xa se sabe, a mocidade, a vida. Agora botou novo mozo, un rapaz ao que coñeceu no traballo, nos famosos parquímetros de Madrid. A empresa non ve con bos ollos as relacións entre os seus asalariados, polo que Viki e o compañeiro pasan a vida a disimular. Pero é posible que o mozo atope pronto un novo emprego: estase formando para ser "xuíz do canto dos paxaros". Non vos parece unha profesión ben fermosa?

Escritos e sinaturas

2007-10-02T16:15:00.000+02:00

Co gallo das famosas manifestacións do Valedor do Pobo, escribinlle un amable correo electrónico no que, despois dun par de reflexións sociolingüísticas sobre por que un Valedor debe axudar a resolver os problemas e non a crealos, acababa pedindo a súa dimisión. Pois ben, o outro día recibín resposta postal, na que, quitando a palla, o sr. López lembra que "por esta institución se procederá en todo caso a promove-la efectividade dos principios constitucionais e estatutarios referentes ás linguas oficiais de Galicia, e así mesmo, ao previsto na Lei 3/1983, de 15 de xuño, de Normalización Lingüística". En fin, como quen oe chover.
Por outra banda, aproveito esta plataformiña para colaborar coa campaña de sinaturas a prol do decreto da igualdade do galego no ensino que está a levar a cabo A Mesa. Podedes baixar o escrito da súa páxina web (http://www.amesanl.org/). Eu xa o fixen. É máis, xa recollín quince sinaturas, o cal, para ser un tipo que vive en Zamora e só vai en Galicia as fins de semana, non está nada mal.

38

2007-09-25T19:32:00.001+02:00

Podíavos falar do moito que me gustou o verán e do moitísimo que me gusta o outono. Supoño que vos podería relatar algunhas conversas de café que me demostraron, unha vez máis, que o maior tesouro ao que pode aspirar unha persoa é esa cousa intanxible chamada amizade. Malamente resisto a tentación de poñerme pesado e presumir de que teño entradas para ver a Sabina e Serrat en Salamanca.
Pero tranquilos, tentarei ir pouco e pouco e reprimir os excesos. Un vai sabendo que isto dos blogs teñen na brevidade unha das súas mellores virtudes. Así que, co voso permiso, principio esta etapa postvacacional coas seguintes novidades:
1. A miña amiga Susana Lamela vai comezar unha nova etapa profesional. Alégrome por ela e polos nenos que a teñan como mestra; sen dúbida, son afortunados. Síntoo pola Editorial Tambre, que perde unha auténtica alfaia. E síntoo, sobre todo, por min, que xa non terei o seu aloumiño matinal en forma de correo electrónico.
2. Parabéns a Marcos Folerpa Calveiro. O seu Premio Aladelta é un motivo de festa para as letras galegas. Cómpre ben, nestes tempos suicidas que padecemos.
3. Mañá, 26 de setembro, fago 38 anos. Algúns dos soños quedaron xa definitivamente atrás. Por exemplo, estou case seguro de que nunca serei dianteiro centro titular do Celta. Pero aínda hai camiño por diante. E, sobre todo, moitas ganas de camiñar.

Antes das vacacións

2007-08-16T09:55:00.000+02:00

Sobre a asociación da que falei o outro día, creo que debemos establecer un obxectivo moi preciso e concreto. Persoalmente, propoño, para principiarmos o camiño, que loitemos para que a prensa galega, esa que mercamos todos os días no quiosco, non agoche a nosa lingua no nobre recuncho dos suplementos culturais. Esa é a nosa meta. E é preciso que nos organicemos.
Sei que son datas complicadas e que os amigos do blogomillo teñen procedencias moi diversas, pero aínda así arríscome a propoñer a aqueles que poidan que pasen o vindeiro mércores, día 22, ás 20 horas, polo Café De Catro a Catro, na rúa Xerona, en Vigo. Tomarémoslle un grolo e poremos por riba da mesa as ideas que se nos ocorran. Por se vai alguén que non me coñeza, e dado que non me atrevo a lucir caravel na lapela, levarei un exemplar do libro que dá nome a tan célebre café. Acudide, estades convidados.
Por certo, mañá marcho de vacacións, así que, agás novidade, dou descanso ao blog ata finais de setembro. Unha aperta a todos. Pasádeo moi ben alá onde vaiades.

O espazo e o tempo

2007-08-13T12:22:00.000+02:00

Ás catro da mañá dun sábado, Vigo é unha cidade de maioría castelán-falante. Pasen polos locais de moda da zona do Areal e comprobarano.
No entanto, ás seis da mañá dun luns, o galego é a lingua dos madrugadores. Escoiten as conversas dos que viaxan nos autobuses de Citroen ou dos estibadores do porto ou dos blogueiros que renuncian ás sabas co propósito de escribir unha novela.
Tiren vostedes as súas propias conclusións.

Contra a preguiza de agosto

2007-08-07T11:52:00.000+02:00

Confésoo: son un tipo preguiceiro, dedico moitas horas aos biosbardos e moi poucas á acción. Aínda así, abóuxame tanto o balbordo dos últimos meses que decidín dar un pequeno paso adiante. Comunícovos que teño intención de botar a andar, con tanta modestia como entusiasmo, unha asociación que promova e defenda a lingua galega. Farémolo con ollos limpos e intencións claras. Non admitiremos nunca ningunha axuda nin subvención de ningún organismo oficial. Non admitiremos mestura nin confusión con ideoloxía política de ningún tipo. Non promoveremos xenreira nin discordia ningunha coa lingua castelá. Con estas premisas, camiñaremos. Prego a opinión e, no seu caso, a colaboración de todos os amigos deste blog. Antes de falarmos, quérovos escoitar.

Na beira do Douro (2)

2007-08-02T09:12:00.000+02:00

Hoxe, como sinal de desenfado prevacacional, saio á rúa lucindo a camiseta do Sporting de Lisboa. Aínda me dura a emoción de onte á noite: o concerto da Banda de Música de Zamora foi sinxelamente marabilloso. Por min, non paga a pena que os concellos estraguen os seus orzamentos contratando os Rolling Stones ou cousa semellante. O grupo de rapaces dirixidos polo mestre Petit, sen necesidade de grandes escenarios, sementou no meu espírito un benestar xeral que me ha vir moi ben para este agosto convertido en forno. Tamén axudou o contaxioso entusiasmo dun dos espectadores, un home de pelo longo e aspecto bondadoso, seica fillo do filósofo García Calvo.
Mágoa que, a miúdo, a traxedia teime en tronzar a melodía.

Día de Galicia

2007-07-25T13:39:00.000+02:00

Como sabedes, o día de Santiago Apóstolo non é festivo en Castela e León. Aínda así, hoxe sinto unha gran ledicia: tiven a sorte de falar por teléfono con Torredebabel. Estaba en Compostela, no mítico Derby, compartindo café e conversa con Marinha de Allegue, Moralla e outros compañeiros de blogomillo. Débora, foi un pracer oír a túa voz, un verdadeiro motivo de festa.

Orde

2007-07-24T09:18:00.000+02:00

Levo uns días algo estresado por culpa de certos asuntos domésticos (os que algunha vez mercaron ou venderon piso seguro que me entenden), así que non dou feito. Tiña tres ou catro cousas que vos contar, pero a desorde mental fai que os adíe ata mellor ocasión.
No entanto, deixo constancia da tristura que me produce a última baixa do blogomillo. No meu paseo habitual entre os blogs amigos, non atopo a Moralla, esa fervenza ourensarriacompostelana que tanta luz nos daba cos seus versos e as súas fotografías. En fin, Yolanda, graciñas polos bos momentos que nos fixeches pasar. E, por suposto, seguiremos atentos á túa obra, tanto a literaria coma a pictórica.
Saúdos a todos. Marcho, que xa chegan os da mudanza e os da axencia inmobiliaria e os dos bancos e os das notarías e os dos rexistros da propiedade...

Das cousas literarias

2007-07-13T13:22:00.001+02:00

Entalado entre o sol de xullo e o aire acondicionado, quero manifestar a miña ledicia pola nova do día. Parabéns, Francisco.
E, xa que estamos, fálovos agora de Tomás Sánchez Santiago, un escritor zamorano residente en León. Antes de que os desconfiados ergan o furabolos con cara de suspicacia, direi que non o coñezo persoalmente. Pero si tiven a sorte de ler o seu libro "Los pormenores", así que creo que é de xustiza agradecer en voz alta o ben que o pasei lendo algúns dos seus textos. Sirva este exemplo:

Sorprendo a un mozo pegando uno de esos carteles de supina ordinariez, tan frecuentes ahora, que anuncia la boda de un amigo. Se trata habitualmente, ya se sabe, de dispersarlos por paredes y farolas en determinadas zonas de la ciudad: una foto bajo la que hay siempre un comentario paródico, lleno de esa brutalidad inmediata tan española. Sólo que este mozo ha elegido el mismo muro público donde otro cartel similar, al lado, expone la foto de un anciano bajo la palabra DESAPARECIDO.
Ambos rostros siguen ahí, juntos, días después.
La boda ya se habrá celebrado; el anciano apareció muerto hace unos días a la vera del río.

Na beira do Douro (1)

2007-07-06T12:01:00.000+02:00

Fálovos de Fer, un zamorano que estuda a licenciatura de Educación Física en Pontevedra. É un rapaz alto, deportista, sempre de bo humor. Xoga ao balonmán no Porriño e seica ten unha oferta interesante do Cisne.
Antonte coincidín con el e con outros ilustres ex-alumnos da Escola na que traballo. Primeiro asistimos a un espectáculo de Expresión Corporal e despois, para festexar o reencontro, decidimos percorrer a noite e os bares. Houbo conversas profundas, brincadeiras, bailes e paseos baixo as estrelas. Ao final, un fatiño de nove resistentes rematamos a farra (e as cervexas) nos bancos da Marina, en pleno centro de Zamora.
De súpeto, Fer achegouse a min, botoume por riba do lombo o seu xigantesco brazo e preguntou:
-¿Cómo es eso que se canta en Galicia en las noches de fiesta? Sí, hombre, la de la borracheira.
Imprevistamente, ás catro da mañá dun xoves, acabamos cantando, con máis emoción da agardada, un Miudiño fraternal, tremelicante e feliz.

Asino

2007-07-03T09:47:00.000+02:00

Chámome Xurxo Sierra Veloso e estou a favor de que os centros de ensino de Galicia impartan o 50% das asignaturas en lingua galega.

Tres manifestacións de confianza

2007-06-27T09:50:00.000+02:00

Por sorte para min, a xente de Silvaoscura é intelixente e respectuosa, así que creo que, polo de agora, non debo temer os perigos que axexan ao señor Jourde, ao que só se pode recomendar paciencia.

Confío, por outra banda, na boa memoria dos celtistas que polo mundo andamos. Neste tempo de nimbos e baixas presións, pido un aplauso unánime para Félix Carnero, Ramón Carnero, Covelo, Rafa Sáez, o fotógrafo Eugenio e todos aqueles que ven recompensado o seu traballo de anos cunha miserable carta de despido.

E remato poñéndome espiritual, como nos retratos da Primeira Comuñón. Agardo que os cristiáns do planeta, entre os que me conto, lembremos sempre que a causa e a luz do noso compromiso é aquel home nacido en Belén de Xudea, e non eses sinistros individuos chamados Cañizares, Rouco ou Martínez Camino. Por moito balbordo que fagan, non representan a ninguén. Amosémoslles a fría suavidade do noso desprezo.

Así non

2007-06-18T12:09:00.000+02:00

O sábado pola mañá asistín á elección de alcalde no auditorio do Concello de Vigo. Houbo aplausos e apupos, indignados e felices. Ata aquí todo normal. A totalidade dos concelleiros do BNG e do PSdeG xuraron ou prometeron en lingua galega; o mesmo fixeron a gran maioría dos do PP. Porén, houbo tres ou catro dos novos concelleiros populares que preferiron empregar o castelán. Están no seu dereito. Ninguén llelo pode reprochar. Por iso me doeron os berros de "en galego!" dalgún espontáneo, que só conseguen a reacción irada dos que reclaman respecto e democracia. O noso idioma ten xa demasiados problemas como para que aínda por riba lle busquemos inimigos. Eu son dos que pensan que os galegofalantes temos a obriga moral de ir decote ben vestidos, limpos, correctamente peiteados e perfumados. Refírome, por suposto, a que nos temos que esforzar en dar boa imaxe. Non podemos permitir que se identifique a lingua que falamos con actitudes radicais ou intolerantes. A mellor das firmezas é a que se transmite cun sorriso. Non digo que non teñamos a obriga de reclamar os nosos dereitos lingüísticos, senón que creo que a mellor maneira de facelo é mediante a normalidade, nunca con berros a destempo que o único que conseguen é dar notoriedade a algún concelleiro, coma o tal Martiño do outro día, que xa tiña dabondo con tratar de ler en voz alta aquel textiño de catro liñas que lle puxeran diante.
Dito o cal, suxiro que uns cantos membros da corporación (incluídos o novo alcalde, a ex-alcaldesa e o líder do BNG) asistan a clases de galego e aprendan a colocar pronomes. Por suposto, deséxolles todo o mellor. O seu acerto será para ben noso.
Ah, habería que falar do Celta, pero hoxe teño día triste e non razoo ben.

O día en que o mundo enteiro escoitou o himno galego

2007-06-15T10:35:00.000+02:00

Onte cumpríronse vinte e cinco anos dun partido de fútbol histórico. Curiosamente, os xornais, tan amigos de aniversarios e cabodanos, non dixeron nada sobre o asunto. Falo do Italia-Polonia que se xogou en Balaídos, na primeira fase do Mundial 82. Como algúns lembrarán, cando os equipos estaban sobre o campo en actitude firme e respectuosa, nese momento solemne das músicas, soou, imprevistamente, o himno galego. Os italianos pensaron que se trataba do himno polaco e viceversa. O comentarista de Televisión Española, que tampouco estaba avisado da novidade, atribuíu alegremente a melodía ao conxunto azzurro, talvez por maior rango na aristocracia futbolística. O caso foi que, rematadas as notas de Pascual Veiga e homenaxeado o fogar de Breogán, soou, agora si, o himno de Italia. Rossi, Tardelli, Conti e demais compaña escoitárono con calma, mentres que os paisanos do papa Woytila comezaban a amosar facianas de estrañeza. En canto rematou a segunda peza da tarde, os transalpinos espalláronse polo campo adiante -aínda non se levaban eses saúdos que se fan agora-, mentres que os polacos non sabían se ir ou vir. Por fin, cando, xa resignados, ocupaban posicións, oíuse o himno polaco. Boniek, Lato, Buncol, Szarmach e os demais, esparexidos polo verde, puxéronse tesos de novo. O locutor de TVE quedou sen palabras.
Ao día seguinte, a Fifa prohibiu terminantemente que se interpretase nos partidos oficiais ningún himno que non fose o dos participantes.

Coincidencias?

2007-06-12T16:07:00.000+02:00

Nos últimos dous anos, por circunstancias absolutamente inexplicables, algunhas das cousas que escribo foron galardoadas en diversos certames, convocados por cadanseu concello. Agora comprobo que aqueles alcaldes aos que estreitei a man no intre do recoller o premio pasaron todos, por razóns de meigallo ou de casualidade, á oposición. Munícipes d´O Grove, de Bueu ou de Ourense: agardo que non crean vostedes en gafes ou que, no caso de o faceren, non me teñan en conta a brincadeira.
Por outra banda, segundo soubemos o día da deliberación do xurado, o gañador do Premio Risco 2007, Xosé Vázquez Pintor, estase a recuperar dunha molesta varicela, a mesma doenza que padecín eu hai escasos tres meses. Pregunta científica: provoca varicela o Premio Risco? Sexa cal for a resposta, deséxolle ao señor Vázquez Pintor saúde e paciencia. E felicítoo pola súa excelente novela, que será publicada nos vindeiros meses por Sotelo Blanco Edicións.

Acción

2007-06-08T09:12:00.000+02:00

Agora mesmo estou que me ferve o sangue. Estou farto, xa non aturo nin unha parvada máis. Creo que xa chegou a hora de que reaccionemos.

As dez mellores novelas

2007-06-07T12:51:00.000+02:00

En realidade, non son as dez mellores. Son, simplemente, as dez que máis me gustan neste preciso intre. Se cadra, fago outra lista a semana que vén e xa non son as mesmas. O caso é que teño moito pracer en responder á petición de Parzival e poñer aquí os títulos máis queridos:

1. A esmorga, de Eduardo Blanco Amor
2. Scórpio, de Ricardo Carvalho Calero
3. Ilustrísima, de Carlos Casares
4. A nosa cinza, de Xavier Alcalá
5. Arrabaldo do norte, de Xosé Luís Méndez Ferrín
6. Tic-tac, de Suso de Toro
7. Un xogo de apócrifos, de Xosé Carlos Caneiro
8. Os comedores de patacas, de Manuel Rivas
9. Os meus ollos, de Ramiro Fonte
10. A tecedeira de Bonaval, de Antonio López Ferreiro

Isto vai en gustos, así que non lle hai dar demasiada importancia. Aínda así, que me perdoen Risco, Otero, Cunqueiro, Castelao, Xohana Torres, Queipo, Cid Cabido, Borrazás, Darío Xohán Cabana e moitos outros que teñen -non porque eu o diga, senón polos seus propios méritos- o seu nome escrito con letras de ouro na historia das nosas letras.